Jeunes Mères

De gebroeders Dardenne maakten met het urgente ‘Jeunes mères’ tot nu toe de beste film van het jaar!

HUMO’s filmrecensent Erik Stockman keek naar ‘Jeunes mères’ en kwam tot de vaststelling dat de cinema van de gebroeders Dardenne anno 2025 urgenter aanvoelt dan ooit: ‘De Dardennes bieden precies wat we dezer dagen nodig hebben: licht in de duisternis.’

Bestaat er, naast Marvel-moeheid, ook zoiets als Dardenne-fatigue? De voorbije jaren leek er bij een deel van de pers en het publiek een zekere onverschilligheid te zijn gegroeid voor de verhalen die de Dardennes nu al vijfentwintig jaar lang vertellen. Almaar meer mensen vertikten het zelfs om naar hun films te gaan kijken, en ergens is dat ook begrijpelijk: we streamen liever thuis een leuke horrorfilm dan naar de bioscoop te trekken voor een uit de bikkelharde realiteit gescheurd drama dat zich in de grauwe straten van Seraing afspeelt. Wat ook niet heeft geholpen, is dat hun laatste vier à vijf films een héél klein beetje onder het niveau van hun allerbeste werk (‘Rosetta’, ‘Le fils’, ‘L’enfant’) bleven.
De grote angst waarmee de broers van oudsher worstelen, leek in films als ‘Deux jours, une nuit’ en ‘La fille inconnue’ bewaarheid te worden: hun manier van verhalen vertellen begon naar een systeempje te neigen. Ook wij voelden die fatigue opkomen: ‘Allee, daar gaan we weer,’ hoorden wij onszelf zuchten tijdens het openingsshot van ‘Jeunes mères’, waarin de alweer handgehouden camera zich vastzuigt aan een meisje dat nerveus bij een bushalte rondhangt. Hoe schaamtelijk, beseffen wij nu, dat we zoiets durfden te denken! Want hoe langer de film duurde, hoe intenser we erin opgingen, en hoe meer het ons begon te dagen dat ‘Jeunes mères’ de beste Dardenne-film is sinds ‘L’enfant’. 

ROZE BABYMUTSJES
Tot op zekere hoogte breken de Dardennes zelfs uit hun systeempje: in plaats van één personage op de huid te zitten volgen ze op licht meanderende wijze – als in een ware mozaïekfilm – meerdere figuren, allen prille of aanstaande tienermoeders. Freejazz à la Dardenne. Het is overigens vertederend om de broers, twee krasse zeventigers intussen, helemaal te zien opgaan in de wereld van rompertjes, draagzakken en – zo schattig! – roze babymutsjes.
Even voorstellen: Jessica, het meisje aan de bushalte, zoekt wanhopig contact met haar biologische moeder, omdat ze wil weten waarom die haar indertijd ter adoptie heeft afgestaan. Samen met haar vriendje probeert Julie ook nog een flat te vinden, én in de tussentijd poogt ze af te kicken van de drugs. Dan is er Perla, die haar zuigeling een normaal gezinsleven wil schenken – maar dat zal de crapuleuze papa worst wezen. Ariane overweegt dan weer om haar baby bij een pleeggezin te laten plaatsen, tot onbegrip van haar moeder.
De paden van de tienermoeders kruisen elkaar af en toe in het moederhuis, waar ze leren hoe ze hun borelingen badjes en papflessen moeten geven, en waar ze elkaar zo goed mogelijk proberen te steunen, bijvoorbeeld door elkaars keukenshift over te nemen. It takes a village to raise a child. Trouwens, hoe zijn de Dardennes er in vredesnaam in geslaagd om die ene baby in een werkelijk magnifieke scène op precíés het juiste moment te laten glimlachen? Tweevoudige Gouden Palm-winnaars waren ze al, vanaf heden zijn de broers ook de beste babyregisseurs ter wereld.
Toch luidt ‘Jeunes mères’ geen grote koerswijziging op het vlak van stijl in: de Dardennes mikken als vanouds op een hoge graad van levensechtheid en vertrouwen daarbij voor een groot stuk op het magistrale spel van hun actrices. Maar als hun werkwijze niet wezenlijk is veranderd, hoe komt het dan dat hun cinema anno 2025 urgenter aanvoelt dan ooit? Na afloop van de film, toen onze ogen vol waterlanders stonden, trof het ons: het zijn niet zozeer de broers die zijn geëvolueerd, het is de veranderde tijdgeest die maakt dat hun cinema harder binnenkomt dan ooit.
Onze maatschappij is er sinds hun vorige film alleen maar killer op geworden: we zitten allemaal in onze eigen bubbel, zijn allemaal overtuigd van ons eigen grote gelijk, lachen elkaar online uit met schaterlachemoji’s en trollen mensen die een andere mening zijn toegedaan. En bám, plots komen de Dardennes aanzetten met een film die, volledig tegen die tijdgeest in, een lans breekt voor mededogen en empathie. Hoe vermetel, hoe gedurfd!
Toegegeven, je zou de slotscènes enigszins naïef kunnen vinden, onrealistisch zelfs. Alsof een gedicht de wereld kan redden! Há! Maar de broers geloven erin. Die neiging om hun personages troostend bij de schouders te grijpen, om een warm deken over hen heen te draperen, hun een vorm van verlossing te gunnen: het ligt in hun aard. De Dardennes, die edelmoedige knarren, zijn op alle gebieden virtuoze cineasten, maar optimisme is misschien wel hun voornaamste trek. ‘Jeunes mères’, tot nu toe de beste film van het jaar, biedt precies wat we dezer dagen nodig hebben: licht in de duisternis.

Erik Stockman in Humo, 2 juni 2025