Flophouse America

De schrijnende documentaire ‘Flophouse America‘ toont de uitzichtloze woonsituatie van Mikal en zijn ouders.
Een rustig hoekje om huiswerk te maken: zoiets essentieels is de 12-jarige Mikal niet gegund. Met zijn ouders en kat woont hij in een versleten, met troep bezaaide hotelkamer. Slapen doet Mikal op de bank, een tussengordijn biedt wat privacy.

Een onhoudbare situatie, daarover laat regisseur Monica Strømdahl geen misverstand bestaan in haar rauwe en intieme documentaire Flophouse America. Strømdahl leerde Mikal kennen toen ze als fotograaf in de wereld van de flophouses dook: in de aanhoudende wooncrisis vormen deze vervallen hotels voor 34 miljoen Amerikanen de laatste kans op betaalbare woonruimte.

Flophouse America volgt Mikal en zijn gezin gedurende drie jaar, met een camera die het drietal wurgend dicht op de huid zit. Zonder commentaar, veelal in statische close-ups, toont Strømdahl de chaos waarmee Mikal kampt. Vader Jason is vanwege zijn werk veel van ‘huis’. Moeder Tonya komt nauwelijks uit bed. Haar alcoholmisbruik en psychische problemen trekken een wissel op het vastgelopen gezinsleven.
Als persoon probeert Strømdahl een verschil voor Mikal te maken. Ze hielp hem aan therapie en tijdens de aftiteling verschijnt een QR-code waarmee je geld voor Mikal kunt doneren. Als filmmaker grijpt Strømdahl nooit zichtbaar in, hoe schrijnend sommige scènes uit Flophouse America ook verlopen.
Terwijl Mikal ouder wordt, lijkt er niets te veranderen. De film benadrukt dit door lange tijd nauwelijks het hotel te verlaten. De overloop, de snoepautomaat op de gang, de wasruimte – dat zijn de plekken die voor enige lucht zorgen.
Dat perspectief voelt soms te beperkt: alsof Mikal buiten het hotel niet bestaat. Gelukkig opent de film met een korte blik op Mikal als adolescent, zodat je weet dat hij het einde van de film heelhuids zal halen, en gelukkig vindt hij een uitlaatklep in het schrijven van gedichten.
En, cruciaal, Jason en Tonya houden zielsveel van hun zoon. Ook dát maakt Strømdahl glashelder, door uit alle troep een handvol ontroerende momenten van samenzijn op te diepen – al is het maar wat geknuffel, een gelijkwaardig gesprek of een spelletje Uno.

Des te harder komt het aan wanneer een tragedie plaatsvindt die, pijnlijk genoeg, óók een eenmalige kans op verbetering biedt. Flophouse America confronteert je met de vraag waar het grootste probleem ligt: bij Mikals ouders of in de maatschappij die hen in deze onmenselijke situatie heeft gebracht.

Kevin Toma in De Volkskrant 19 juni 2025